Ağızda diş dizisinin en sonunda süren ve en geç çıkan dişlerdir. Genelde 17 - 22 yaşlar arasında ağızda görülmeye başlarlar.
Yirmi yaş dişlerinin pozisyonu, bulunduğu dokulara ve konşu dişlerine zarar verip vermemesi durumuna göre çekimine yada ağızda kalmasına karar verilmelidir. Çenelerde yeterli yer bulunması, çene ve diş boyutları arasında uygun bir oran bulunması, bu dişlerin sürme pozisyonları göz önünde bulundurulmalıdır. Diş eti altında (bir kısmı yada tamamı) gömük kalmış olanlar ile tamamen kemik içinde gömük kalmış olan dişlerin çekilmesinde yarar vardır.

Gençlik çağlarında gerekli tedaviler yapılmayıp erken dönemde çekilmiş 1.büyük azı dişi ve 2.büyük azı dişi nedeni ile ağızda diş eksikliği varsa, yirmi yaş dişlerinin korunması için gerekli tedavilerinin yapılması gereklidir. Daha sonraki dönemlerde bir köprü protezi yapılması gerekli olduğu durumlarda, yirmi yaş dişleri ile gerekli tedaviler yapılabilecektir. Aksi taktirde köprü protez uygulama şansı olamayacağı için bir hareketli protez uygulaması gerekliliği ortaya çıkabilir.

Yirmi yaş dişlerinin gömük kalma derecelerine göre sınıflaması;

• Tamamen kemik içinde gömük kalmış yirmi yaş dişleri,
• Kemik içinde olmayıp dişeti içinde gömük kalmış yirmi yaş dişleri,
• Bir kısmı ağıza açılmış, bir kısmı dişeti altında kalmış yirmi yaş dişleri,
• Normal şekilde tamamen sürmüş yirmi yaş dişleri.

Bu sıralama, yirmi yaş dişlerinin çekiminin en zor ve komplikasyonlu olduğu durumdan daha kolay olay diş çekimi vakalarına göre yapılmıştır.

Yirmi yaş dişlerinin çene kemiği içinde sürüş şekline göre sınıflaması;

• Önde bulunan diğer dişler ile aynı pozisyonda, çiğneme yüzeyleri birbiri ile aynı hizada olan dişler,
• Çiğneme yüzeyinin önünde olan dişlerle farklı derecelerde eğik durduğu dişler,
• Çiğneme yüzeyinin kamşu dişlerin yan yüzeyine tamamen deydiği (90 derece ile) dişler. Burada ise çekimi en kolay olandan daha zor olana doğru bir sıralama vardır.

Yirmi yaş dişlerinin sebep olabileceği sorunlar şunlardır;

• Dişin etrafında yada kökünde kist-tümör oluşumu,
• İltihap nedeni ile çene ağrısı, açıp kapatmakta zorluk, dişeti iltihabı,
• Öndeki dişlere baskı nedeni ile çapraşıklık,
• Çok ihmal edilmesi durumunda abse,
• Ağız içinde yada yüzde şişlikler,
• Çürük ve bakteri birikimi nedeni ile ağız kokusu.

Yirmi yaş dişlerinin pozisyonunun kötü olması, bu dişe fırça ve diş ipi ile ulaşmayı zorlaştırır. Bu nedenle bu dişler çok kısa sürede çürüyebilirler. Kişinin ağız bakımı yeterli olsa bile bu dişlere ulaşabilmeleri ve yeterli temizliği yapabilmeleri mümkün olamayabilir. Böyle bir durumda çok daha erken yaşlarda sürmüş dişlerde hiç bir çürük bulunmaz iken, yirmi yaş dişlerde çürükler görülebilir. Bu durum tamamen dişin pozisyonu ile ilgilidir. Ayrıca; yirmi yaş dişlerinin çürümesi temasta olduğu 2.büyük azı dişinin de sürekli olarak çürük etkeni bakteriler ile temasta olmasını ve onun da kısa sürede çürümesine yol açabilir.

Ne zaman yirmi yaş dişleri çekilmelidir?

Çene gelişimi tamamlandığı halde, doğru pozisyona ulaşamamış dişler fark edilir edilmez çekilmelidir. Bunların ağrı yapması yada sorun çıkarması beklenmemelidir. Çürümeye başlamış, diş parçaları eksilmiş - kırılmış halde bulunan bir yirmi yaş dişinin çekilmesi daha zorlu olacaktır.
Enfeksiyon yada abse oluşmuş bir durumda ağıza müdahale etmek, çekim yapmak mümkün olmayacak ve çekim öncesi antibiyotik kullanımı zorunlu olacaktır. Enfeksiyon baskılandıktan sonra ancak çekimi yapılabilecektir.
Genç yaşlarda iyileşme daha kolay olacaktır, fakat yaş ilerledikçe iyileşme zorlukları ile daha fazla karşılaşılabilecektir. Ayrıca kalp hastalığı, şeker hastalığı ve diğer sistemik hastalıklarda çekim yapmak zor olabilecek, iyileşme zorlukları artabilecek, bazı ciddi hastalıklarda çekim yapmak hiç mümkün olamayabilecektir.

Yirmi yaş dişlerinde çekimin yapılmasının zorunlu olduğu durumlar;

• Yeri ve duruşu nedeni ile yeterli temizlik ve bakımın yapılamadığı durumlarda çürük gelişmesi ve diğer komşu dişleri de etkilemesi nedeni ile çekilmesi gereklidir.
• Yirmi yaş dişlerinin yaptığı baskı nedeni ile ağızdaki diğer dişlerin sıralamasının bozulması, çapraşıklığa neden olması ve bunun düzeltilmesi için ortodontik tedavi gerekli görülmesi durumunda yirmi yaş dişleri çekilmelidir.
• Tamamen gömük kalmış yirmi yaş dişleri, damak protez yapımı için ağızda bulunan diğer dişler çekildiğinde sürmeye başlarlar. Gerekli radyolojik değerlendirmeler yapılmamış ise bu dişlerin ağızda bulunduğu anlaşılmaz. Protez yapıldıktan bir süre sonra yirmi yaş dişleri sürerek ağız içine çıkarlar ve üzerine gelen protez baskısı nedeni ile ağrılar oluşmaya başlar. Protezin uyumluluğu bozulur. Yirmi yaş dişi çekildiğinde bile protez tam olarak uyumlanamayabilir.
• Yirmi yaş dişlerinin çevresinde kist oluşumu sıklıkla görülebilir. İhmal edilmesi durumunda çok fazla büyüyebilir, büyük kemik kayıplarına yol açabilir. Nadiren de olsa çeke kemiği kırılmaları görülebilir. Ayrıca diş etrafında tümör oluşumları görülebilir.
• Diş eti içinde kalmış yirmi yaş dişlerinin bulunduğu bölgede çok fazla yemek artıkları birikebilir. Buralarda bakteri birikimi fazla olacaktır. Bu nedenle kısa sürede diş eti iltihabı, ağız kokusu, kendiliğinden yada fırçalarken diş etlerinde kanama görülebilir.

Yirmi yaş diş çekim prosedürü;

• Öncelikle klinik ortamında fakat daha steril şartlarda çekim yapılır.
• Ağrısız bir çekim için anestezi yapılıp, dişin bulunduğu bölge uyuşturulur.
• Dişin çekimi yapılır.
• Sonrasında gerekli ise dikişler atılıp bölgenin daha kolay iyileşmesi sağlanır.
• Gerekli görülüyor ise antibiyotik kullanımı sağlanır. Bununla birlikte ağrı kesici kullandırılır.
• Dikiş atıldı ise 1 hafta sonra dikişler alınır.

Yirmi yaş diş çekimi sonrası bakım ve dikkat edilecekler:

• Çekim sonrası dişin çıktığı bölgeye konan tampon 30 dakika orada tutulmalıdır. Bu kanama kontrolü ve pıhtı oluşmasını sağlayacaktır.
• Tampon çıkartıldıktan sonra kanama devam ediyor ise yerine tekrar bir tane temiz tampon koyun ve eğer kanama çok fazla ise doktorunun ile iletişime geçin.
• Anestezi etkisi geçmeden (ortalama 2 saat) bir şeyler yemeyin ve içmeyin.
• İlk gün çiğneme fonksiyonu için ağızın diğer tarafını kullanmaya özen gösterin.
• Çekim bölgesini kurcalamayın, dikişleri görmek yada göstermek için yanağınızı dudağınızı çekiştirmeyin, ağzınızı çok büyük açmaya çalışmayın. Bu gibi hareketler ağrı, kanama, dikişlerde kopma yada diş etlerinde yırtılmalara yol açabilir.
• Gün boyunca sigara ve alkol kullanmayın.
• Ağzınızı çok fazla çalkalamayın, gargara yapmayın. Çekim bölgesinde oluşan pıhtının uzaklaşmasına neden olur.
• Çekimin zorluğuna göre yüzünüzde şişlik olacaktır. Operasyon sonrasında ilk 24 saatte, çekim bölgesine dışarıdan kısa aralıklar ile soğuk uygulama yapın.
• Reçete ile verilmiş olan ilaçları, tarif edilmiş şekli ile ve düzenli olarak kullanın. İlaçlara bağlı olarak gelişen rahatsızlıklar için doktorunuza danışın.