Günümüzde pekçok insan tekrarlayan ağız yaralarından şikayetçidir. En sık görülen tekrarlayan ağız yaraları aft ve uçuktur. Aft ve uçuk aynı belirtileri gösterdiği için, ağızda meydana geldiğinde birini diğerinden ayırt etmek zordur. Aft ve uçuğun oluşum nedenleri ve tedavisi tamamen farklı olduğu için ayırımı önemlidir.
AFT
Aft, ağız içinde genellikle dil üzerinde, yumuşak damakta, yanak ve dudak mukozasında ve farekste görülen, oldukça ağrılı, küçük, yüzeysel ülserlerdir. Bayanlarda erkeklere oranla daha fazla aft ortaya çıkar.
Aftın meydana gelmesini hızlandıran ve seyrini kötüleştiren pekçok faktör saptanmasına karşın, meydana gelme sebebi henüz tam olarak açıklanamamıştır.
Aft oluşumunu etkileyen faktörler
- Pekçok hastalıkta olduğu gibi, stres aft oluşumunun en önemli nedenlerinden biridir. Bayanlarda adet dönemi öncesi gerginlik de aft oluşumunu tetikler.
- Domates, sirke, turunçgiller gibi asitli yiyecekler, tuzlu ve baharatlı çerezler, aft oluşumunu hızlandıran önemli faktörler arasında sayılmaktadır.
- Sert yiyecekler, yanak ve dudağın ısırılması, diş fırçalama işleminin sert olarak yapılması gibi travmalar da aft oluşumu için uygun ortam hazırlar.
- Bazı sistemik hastalıklarda, örneğin Behçet hastalığında, vücuttaki diğer belirtilerle birlikte ağız içinde aft oluşumu gözlenmektedir.
- B12 vitamini ve demir eksikliğinin, ayrıca diş macunları içinde bulunan kimyasal bir maddenin de aft oluşumuna neden olduğu düşünülmektedir.
Tedavisi
Aftın kesin tedavisi henüz bulunamamıştır. Herhangi bir tedavi uygulanmasa da aft ortalama 7-10 gün içerisinde kendiliğinden iyileşir.
UÇUK
Uçuk, genellikle dudak kenarı gibi ağız dışı bölgelerde görülen, nadiren ağız içinde de görülebilen, içi sıvı dolu küçük kabarcıklara verilen addır. Uçuk genellikle ağrılıdır ve ağrı uçuk oluşumundan birkaç gün önce başlar. Uçuğu oluşturan kabarcıklar zaman içinde patlayarak kabuklanır. Uçuk ortalama 7-10 gün içerisinde iyileşir.
Uçuğun oluşum nedeni herpes simpleks olarak adlandırılan bir virüstür. Daha önce herpes enfeksiyonu geçirmiş olan kişilerde pasif halde bulunan bu virüs, güneş ışığına maruz kalma, stres, travma, yorgunluk, hormonal değişiklikler gibi durumlarda aktifleşerek uçuk oluşumuna neden olur.
Uçuk bulaşıcıdır. Uçuğun patlamasından itibaren tamamen iyileşene kadar ki süre en riskli dönemdir. Uçuğu olan bir kişinin kullandığı eşyalardan ve uçuklu birinin öpmesi sonucu bulaşma meydana gelir. Uçuk bulaşıcı olduğu için dokunulmaması gerekir.
Tedavisi
Günümüzde uçuğun tedavisinde antiviral uçuk kremleri kullanılmaktadır. Bu krem deriden geçerek uçuk virüsünü etkiler ve uçuğun deriye vereceği zararı engeller.
Aft ve uçuk arasındaki farklar
- Aft sadece ağız içinde meydana gelir. Uçuk ise nadiren ağız içerisinde, genellikle ağız dışında meydana gelir.
- Aft bulaşıcı değildir, uçuk bulaşıcıdır.
- Aftın oluşumu henüz tam olarak açıklanamamıştır, oysa uçuk bir virüs enfeksiyonudur.