| Kadınların ergenlik, menstürasyon, hamilelik
ve menapoz dönemlerinde vücutlarındaki cinsiyet hormonlarının
seviyesinde değişiklikler meydana gelir. Hormon seviyesindeki
bu dalgalanmalar, ağız ve diş sağlığını etkiler.
ERGENLİK ÇAĞINDA AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI
Özellikle menstürasyon dönemlerinde hormonal değişikliklere
bağlı olarak ağız ve diş sağlığı etkilenir, dişetleri hassaslaşır.
Bu dönemlerde dişetlerinde iltihabın belirtileri olan kızarıklık
ve kanama görülebilir. Ayrıca menstürasyon döneminde uçuk
ve aft gibi lezyonlara daha sık rastlanır.
HAMİLELİKTE AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI
Hamilelik döneminde ağız ve diş sağlığı büyük önem kazanır.
Çünkü bu dönemde hem hormonal değişiklikler nedeniyle ağız
sağlığında sorunlar yaşanabilir, hem de oluşan bu sorunların
tedavi edilmesi sırasında bazı riskler söz konusudur.
Hamilelik sırasında meydana gelen en önemli değişiklik östrojen
ve progesteron hormonlarının seviyesinin yükselmesidir. Bu
durum dişler üzerindeki plak birikiminin ve diştaşı oluşumunun
artmasına, dolayısıyla mevcut dişeti hastalıklarının büyümesine
ve daha rahatsız edici bir hal almasına neden olur. Bu durum
özellikle 2. 3 aylık dönemde (hamilelik 3 tane 3er aylık dönemden
oluşur ve bu dönemler trimestr olarak adlandırılır) hamile
kadınların çoğunu etkiler.
Hamilelikte dişeti hastalıklarının yanısıra, epulis olarak
adlandırılan dişeti büyümeleri görülebilir. Bu büyüme hamileliğin
sonlarına doğru veya hamilelikten sonra kendiliğinden iyileşir.
Ancak çiğneme ve ağız bakımı işlemleri sırasında rahatsızlık
veriyorsa, alınması gerekebilir.
Hamilelik sırasında beslenme hem annenin hem de bebeğin genel
sağlığı ve ağız ve diş sağlığı açısından oldukça önemlidir.
Hamileliğin 5-6. haftalarında bebeğin diş gelişimi başlar.
Bu nedenle bebeğin ağız ve diş sağlığı açısından, hamilelik
dönemi boyunca yeteri kadar protein, A,C,D vitaminleri, kalsiyum
ve fosfor alınmalıdır. Hamileliğin diş çürümesine etkisi yoktur.
Ancak halk arasında bebeğin kendisi için gerekli olan kalsiyumu
annenin dişlerinden alarak, annenin dişlerinin çabuk çürümesine
yol açtığı düşünülmektedir. Eğer ağız ve diş bakımı yeterli
yapılırsa çürük oluşmaz. Hamileliğin diş çürüğüne etkisi,
sadece yaşanan bulantılar sonucunda oluşan kusmanın, ağız
ortamındaki asiditeyi arttırması şeklindedir ki, zaten dişler
fırçalandığında bu asidite ortadan kalkar. .
HAMİLELİK
SIRASINDA DİŞ TEDAVİSİ YAPILABİLİR Mİ?
Hamileliğin ilk ve son üç ayında diş tedavisi yapılması sakıncalıdır.
Meydana gelen ağız ve diş sağlığı ile ilgili problemlerin
tedavisi ancak 4. ve 6. aylar arasında gerçekleştirilebilir.
Diğer dönemlerde diş tedavisi yapılması düşüğe veya erken
doğuma neden olabilir. Mecbur kalınan acil durumlarda, var
olan sorunun mu, yoksa uygulanan tedavinin mi bebeğin gelişimini
daha fazla etkileyeceği göz önüne alınarak, gerekirse jinekoloğa
danışılarak karar verilir. Gerçekleşebilecek komplikasyonları
ortadan kaldırabilmek için, aslında en doğrusu hamileliğin
planlanması aşamasında dişhekimine başvurularak, gereken diş
tedavilerinin önceden uygulanmasıdır. .
Hamilelik Sırasında Yapılmaması Gereken
İşlemler Var mıdır?
Hamilelik sırasında uygulanan lokal anestezik maddelerin
kesinlikle octopressin içermemesi gerekir. Zira bu madde uterusta
kasılmaya neden olabileceği için düşüğe veya erken doğuma
neden olabilir.
Her ne kadar dişhekimliğinde kullanılan röntgen ışını çok
az dozda ve anne karnındaki bebeğe yakın olmasa da, mecbur
kalınmadıkça hamilelik sırasında röntgen çekilmemesi daha
uygundur.
Hamilelikte ilaç kullanımı dikkat edilmesi gereken bir durumdur.
Gereksiz ilaç kullanımından kaçınılmalıdır. Hamilelikte penisilin
ve türevlerinin kullanımının bebek için bir sakıncası olmadığı
tespit edilmiştir. Ancak tetrasiklin grubu antibiyotiklerin
kullanılması, bebeğin dişlerinde tekrasiklin renklenmesi olarak
adlandırılan renklenmelerin oluşmasına neden olur.
MENAPOZ DÖNEMİNDE AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞI
Menapoz döneminde bayanlarda hem hormonal hem de psikolojik
değişiklikler görülmektedir. Bu değişiklikler ağız ve diş
sağlığını da etkiler. Menapoz döneminde hamilelik döneminin
aksine östrojen seviyesinde azalma meydana gelir. Östrojen
kalsiyumun emilmesi için gerekli bir hormondur ve eksikliğinde
kemik erimesi meydana gelir. Kemik erimesi vücuttaki tüm kemiklerde
meydana gelir. Dişi çevreleyen kemik dokusunda meydana gelen
erime, dişin desteğini kaybetmesine neden olduğu için, dişlerin
sallanarak kaybedilmesi ile sonuçlanabilir. Bu nedenle, menapoz
döneminde kalsiyum seviyesinin yükseltilmesi için, hekim kontrolünde
kalsiyum ve kalsiyumun emilimini arttıran D vitamini alınması
gerekecektir.
Menapoz döneminde ayrıca ağız kuruluğu, ağızda yanma hissi
ve hassasiyet görülebilir.
DOĞUM KONTROL İLAÇLARININ AĞIZ VE DİŞ SAĞLIĞINA
ETKİSİ
Doğum kontrol ilaçları içerdikleri hormonlar nedeniyle, hamilelikte
görülenlere benzer ağız içi değişikliklere neden olur. Ayrıca,
doğum kontrol ilacı kullanımının, diş çekimi sonrası görülebilen
alveolit olarak adlandırılan durumun oluşum riskini 3 kat
arttırdığı tespit edilmiştir. |